Thuis hoort veilig te zijn.
Herken de signalen van huiselijk geweld voordat een kind vermist raakt.
Thuis hoort veilig te zijn. Als dat niet zo is, zien sommige kinderen geen andere uitweg dan weg te lopen. Door de signalen van huiselijk geweld te herkennen, kun je helpen voorkomen dat een kind vermist raakt.
Huiselijk geweld is een van de grootste oorzaken waarom kinderen in Europa weglopen en vermist raken. Kinderen die thuis te maken hebben met geweld, misbruik, verwaarlozing of dwang, zijn misschien niet in staat om voor zichzelf op te komen. Maar de volwassenen in het dagelijkse leven van deze kinderen, zoals leraren, coaches, buren, jeugdwerkers, familieleden, zijn vaak het best in staat om te merken dat er iets mis is. Daarom biedt deze campagne volwassenen in de omgeving van het kind een eenvoudig driestappenplan: herken de signalen, zoek contact en meld je zorgen.
Driestappenplan
Als je deel uitmaakt van het dagelijkse leven van een kind, kunnen deze drie stappen je helpen om het kind te beschermen: herken de signalen, zoek contact en meld je zorgen.
HERKEN
Herken signalen in het gedrag van een kind die erop kunnen wijzen dat het kind te maken heeft met huiselijk geweld.
ZOEK CONTACT
Praat op een veilige manier met het kind, zonder te oordelen. Zorg dat het kind weet dat het er niet alleen voor staat en dat er hulp beschikbaar is.
MELD JE ZORGEN
Deel je zorgen met iemand die kan helpen, binnen je organisatie of via de juiste hulpdiensten in je land.
Herken
Risicovolle patronen herkennen
Deze campagne beschrijft vijf signalen in het gedrag van een kind die erop kunnen wijzen dat het kind opgroeit in een onveilige thuissituatie. Deze signalen zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en nationale richtlijnen, en zijn beoordeeld door psychologen en deskundigen uit de EU en het Verenigd Koninkrijk. Eén signaal op zich kan vele oorzaken hebben, het hangt ook altijd af van de leeftijd, persoonlijkheid en achtergrond van het kind. Maar wanneer meerdere signalen bij hetzelfde kind samenkomen, verdient dat patroon je aandacht.
1. Plotselinge veranderingen in gedrag
Een kind dat eerst extravert was, kan stil en teruggetrokken worden. Een kind dat meestal rustig is, kan agressief worden of snel van streek raken. Andere signalen zijn onder meer slaapstoornissen, een verlies van interesse in activiteiten die het kind vroeger leuk vond, vermoeidheid of afleiding op school, klachten over hoofdpijn of buikpijn, of een opvallende verandering in eetgewoonten. Bij jongere kinderen kan dit zich uiten in een terugkeer naar eerder vertoond gedrag, zoals bedplassen of duimzuigen. Het is niet per se één enkele verandering die reden tot bezorgdheid geeft. Maar wanneer meerdere veranderingen tegelijk optreden, of er iets anders aan een kind lijkt, verdient dat patroon je aandacht.
2. Onverklaarbare verwondingen
Fysieke verwondingen zijn vaak de meest zichtbare aanwijzing voor mishandeling. Signalen zijn onder meer blauwe plekken of afdrukken op ongebruikelijke plaatsen (zoals de oren, de nek of de binnenkant van de dijen), verwondingen in verschillende fasen van genezing, het terugdeinzen bij aanraking of het dragen van verhullende kleding bij warm weer. Wanneer een kind wordt gevraagd naar een verwonding, kan het kind ongewoon angstig overkomen, of een uitleg geven die niet helemaal overeenkomt met de verwonding zelf. Hoewel geen enkele verwonding op zichzelf misbruik bevestigt, is een patroon van onverklaarbare of inconsistente verwondingen in de loop van de tijd een signaal dat je niet mag negeren.
3. Altijd op de hoede
Een kind dat in een gewelddadige omgeving leeft, kan voortdurend gespannen overkomen. Het kind schrikt misschien snel van luide stemmen of plotselinge bewegingen, lijkt niet te kunnen ontspannen of houdt de volwassenen om zich heen nauwlettend in de gaten. In een klaslokaal of sportclub lijkt het kind meer bezig met de stemming van de mensen om zich heen dan met de activiteit zelf. Lichamelijke signalen zijn onder meer zichtbare spanning in het lichaam, gebalde vuisten of kaken, of snellere ademhaling. Dit gaat verder dan algemene angst, het is een voortdurende waakzaamheid, veroorzaakt door de verwachting dat er elk moment iets ergs zou kunnen gebeuren.
4. Angst om naar huis te gaan of voor een bepaalde persoon
Een kind kan zichtbaar gespannen of van streek raken als het tijd is om naar huis te gaan, of proberen het vertrek uit te stellen met steeds nieuwe excuses. Het kind kan aan het einde van de schooldag angstig overkomen, dicht bij een leerkracht of een andere vertrouwde volwassene willen blijven, of vermijden om alleen achtergelaten te worden. Wat dit onderscheidt van een algemene gedragsverandering, is dat de angst duidelijk verband houdt met een bepaalde plek, een bepaald moment of een bepaalde persoon.
5. Moeite met zich openstellen of over thuis praten
Een kind kan opmerkelijk stil, terughoudend of ongemakkelijk worden wanneer het over het thuis- of gezinsleven gaat. Het kind kan vragen ontwijken, snel van onderwerp veranderen, vage antwoorden geven of bang lijken om iets verkeerds te zeggen. Sommige kinderen vermijden oogcontact of sluiten zich emotioneel af wanneer er iets persoonlijks ter sprake komt. Anderen reageren misschien op minder voor de hand liggende manieren, zoals nerveus lachen of volhouden dat alles thuis in orde is, terwijl dat misschien niet zo is. Wanneer deze terughoudendheid plotseling optreedt of samen met andere signalen, kan dit erop wijzen dat een kind zich niet veilig genoeg voelt om openlijk te spreken.
Zoek contact
Eén enkel signaal betekent niet per se dat een kind te maken heeft met huiselijk geweld, maar als er meerdere signalen samenvallen of je een patroon herkent, vertrouw dan op je instinct. Door contact te zoeken kun je een kind beschermen voordat de situatie escaleert, en het kind geen andere uitweg ziet dan weglopen.
Kinderen die thuis met geweld te maken hebben, vragen zelden zelf om hulp. Misschien vinden ze niet de juiste woorden, is hen gezegd dat ze moeten zwijgen, of voelen ze zich verantwoordelijk voor het beschermen van een ouder. Soms heeft een kind iemand anders nodig om de eerste stap te zetten.
Het gesprek beginnen
Klik hier voor tips en advies.
Het gesprek beginnen
Klik hier voor tips en advies.
Kies een rustig moment, weg van anderen. Houd het eenvoudig en open. Je bent er niet om te onderzoeken, maar om een veilig moment te creëren voor het kind om te praten.
Vermijd confronterende vragen. Zeg in plaats daarvan bijvoorbeeld:
“Het valt me op dat je de laatste tijd bezorgd lijkt. Als je erover wilt praten, ben ik er voor je.”
“Je hoeft me niets te vertellen, maar als er iets is dat je dwarszit, wil ik je graag helpen.”
Als een kind zich openstelt, luister dan. Laat het kind zijn of haar eigen woorden gebruiken. Blijf kalm, ook als het verhaal moeilijk is om te horen. Beloof niet dat je het geheim houdt, maar leg uit dat je misschien iemand moet inschakelen die kan helpen, en dat je dat alleen doet met het oog op de veiligheid van het kind.
Het kan zijn dat een kind zich niet meteen openstelt, dat is niet ongebruikelijk. Dring niet aan, maar laat het kind weten dat je altijd voor hem of haar klaarstaat. Sommige kinderen hebben meer tijd nodig, of meerdere gelegenheden, voordat ze zich veilig genoeg voelen om te praten. Blijf ondertussen alert, en als je niet zeker weet of je zorgen gegrond zijn, hou ze dan niet voor jezelf. Praat met iemand die in positie is om te helpen, of dat nu op je werk is, in je omgeving, of via de juiste hulpdiensten in je land. Je bent misschien niet de enige die iets heeft opgemerkt.
Meld je zorgen
Leg het voor aan iemand die kan helpen. Als je beroepsmatig met kinderen werkt, kan dat bijvoorbeeld een vertrouwenspersoon, een schoolbegeleider of een welzijnsmedewerker binnen je organisatie zijn. Als je een familielid, buur of iemand anders bent die zich zorgen maakt over een kind, neem dan contact op met de juiste hulpdiensten in je land.
Je zorgen delen is geen beschuldiging, maar ervoor zorgen dat de situatie van een kind wordt bekeken door iemand die kan helpen.
Als je denkt dat een kind in direct gevaar verkeert, neem dan contact op met de lokale hulpdiensten.
Thuis hoort veilig te zijn
Beschikbaar in 14 talen
Geraadpleegde deskundigen
De signalen en aanbevelingen in deze campagne zijn ontwikkeld op basis van wetenschappelijk onderzoek en nationale richtlijnen, en zijn afzonderlijk beoordeeld door deskundigen uit de EU en het Verenigd Koninkrijk op het gebied van kinderpsychologie, kindergeneeskunde, forensische psychologie en vermiste personen. We zijn hen dankbaar voor hun waardevolle feedback en bijdragen.
Maria João M. Cosme
Klinisch psycholoog bij het Instituto de Apoio à Criança, Portugal
Meltini Fragkioudaki
Psycholoog en projectmedewerker bij het Griekse Centrum voor Veiliger Internet, FORTH, Griekenland
Prof. Fiona Gabbert
Professor Toegepaste Psychologie en directeur van de afdeling Forensische Psychologie, Goldsmiths, University of London, Verenigd Koninkrijk
Isabella Partridge
Beleids- en Public Affairs medewerker bij The Children’s Society, Verenigd Koninkrijk
Carlo Schippers
Voormalig expert vermiste personen bij de Nederlandse Nationale Politie, Nederland
Dr. Joana Topa
Assistent-professor en onderzoeker in de sociale psychologie, Universiteit van Maia / Universiteit van Porto, Portugal
Dr. Arine Vlieger
Kinderarts, St. Antonius Ziekenhuis, Nederland
Bronnen
Disclaimer afbeeldingen
Alle afbeeldingen van personen en situaties op deze pagina zijn gegenereerd met behulp van kunstmatige intelligentie (AI). Elke gelijkenis met echte personen, levend of overleden, of met echte kinderen en specifieke gebeurtenissen is geheel toevallig. Deze afbeeldingen zijn uitsluitend bedoeld ter illustratie en voor educatieve doeleinden, om gedragspatronen te helpen herkennen en initiatieven op het gebied van kinderveiligheid te ondersteunen.
AMBER Alert Europe, het Europees Centrum voor Vermiste Kinderen, is een pan-Europese stichting die 85 organisaties uit 29 landen verenigt in de missie naar geen vermiste kinderen meer in Europa. Wij brengen politie- en justitiediensten, ministeries van Binnenlandse Zaken, maatschappelijke organisaties, universiteiten en politieacademies met elkaar in contact om te voorkomen dat kinderen vermist raken, de opsporing van vermiste kinderen te verbeteren en de onderliggende oorzaken aan te pakken door middel van wetenschappelijk onderbouwd onderzoek en bewezen methoden.