Het “Signaal voor Hulp” is een handgebaar dat viraal ging als manier voor mensen in gevaar om discreet om hulp te vragen. Hoewel het in enkele gevallen is gebruikt en in bepaalde situaties kan werken, waarschuwen experts dat het ernstige beperkingen heeft. De meeste mensen herkennen het signaal niet of weten niet hoe ze veilig moeten reageren, en er is weinig wetenschappelijk onderzoek dat de effectiviteit ondersteunt. In plaats van te vertrouwen op één gebaar, zeggen professionals dat het belangrijker is om patronen van controle en misbruik te herkennen en te weten wanneer het veilig is om in te grijpen.
In ons eerdere artikel introduceerden we het “Signaal voor Hulp” handgebaar en deelden we recente gevallen waarin het mogelijk levens heeft gered. Sindsdien hebben we vragen ontvangen over de effectiviteit en beperkingen ervan. Dit artikel biedt een dieper, evidence-based perspectief op wat we realistisch kunnen verwachten van dit signaal.
Oorsprong en doel
Het “Signaal voor Hulp” werd in april 2020 ontwikkeld door de Canadian Women’s Foundation tijdens de COVID-19 lockdowns, toen de risico’s op huiselijk geweld toenamen en slachtoffers minder mogelijkheden hadden om veilig hulp te zoeken.
Het gebaar is bewust ontworpen als één vloeiende beweging:
- Steek één hand omhoog, handpalm naar voren
- Vouw je duim in je handpalm
- Vouw je vier vingers over je duim – symbolisch de duim vasthoudend
De betekenis: “Ik zit gevangen en kan niet veilig praten – neem discreet contact met me op.”
Verspreiding en gedocumenteerde successen
Het signaal ging viraal via TikTok. Het signaal werd blijkbaar in 4 gevallen gebruikt: een 16-jarige uit North Carolina (2021), een 14-jarige in Duitsland, een vrouw in Milaan, en het recente geval in Oostenrijk. Er is weinig bekend over de achtergronddetails van deze gevallen en in hoeverre het gebruik van het signaal daadwerkelijk heeft bijgedragen aan een positieve uitkomst. Het gebruik van het signaal in deze gevallen zou geanalyseerd moeten worden door experts in forensische psychologie en risicobeoordeling.
Wetenschappelijke overwegingen
Recent onderzoek en experts brengen belangrijke overwegingen naar voren. Een studie uit 2025 concludeert dat de effectiviteit beperkt is door beperkt publiek bewustzijn, risico op verkeerde interpretatie en de afwezigheid van betrouwbare detectiesystemen. Zelfs de Canadian Women’s Foundation – de ontwikkelaars zelf – benadrukken dat het geen wondermiddel is.
Bij AMBER Alert Europe hebben we deze bevindingen besproken met onze experts. Carlo Schippers, bestuurslid en voormalig politieprofiler met meer dan 30 jaar ervaring in het beoordelen van psychologische aspecten van crimineel gedrag, wijst op specifieke zorgen:
Het is geen universeel erkend noodsignaal
In tegenstelling tot officiële noodsignalen zoals SOS, is er geen systematische training. De meeste mensen zullen het signaal niet herkennen.
Hoe zouden mensen weten wat ze moeten doen als ze het signaal zien
Als mensen het signaal wel herkennen, hoe zouden ze weten wat ze moeten doen? Niets weten over de situatie waarin het potentiële slachtoffer zich bevindt, zou het zeer gevaarlijk maken voor alle betrokkenen en mogelijk ook omstanders, als het signaal zou leiden tot het ongewenste resultaat van gezien of opgemerkt te worden door de persoon die de controle uitoefent.
Het is niet wetenschappelijk gefundeerd op onderzoek
Hoewel er iets zo significants als dit handgebaar wordt geïntroduceerd, lijkt er zeer weinig onderzoek te zijn gedaan naar de praktische toepassing, de slagingskansen en de risico’s die betrokken zijn bij het gebruik van het signaal in potentieel gevaarlijke situaties.
Gebrek aan informatie terwijl het handgebaar wordt gegeven
De persoon die het signaal geeft, kan zich in allerlei situaties bevinden, waardoor zij (of hij) zich gevangen en in gevaar voelt. De situatie kan zeer laag-risico zijn, met weinig risico op gewelddadige escalatie. Maar wat als de persoon die het signaal geeft een slachtoffer is van mensenhandel en wordt begeleid door een gewapend lid van een georganiseerde criminele bende?
Complexe reactiesituaties
De succesvolle voorbeelden lijken relatief veilige situaties te betreffen. Maar wat als een volslagen onbekende je dit signaal op straat geeft? Hoe reageer je veilig zonder escalatie als je de situatie niet kent? Het veronderstelt dat omstanders zowel het signaal herkennen als weten hoe ze adequaat moeten reageren.
Risico’s bij toename in bewustzijn
Naarmate het signaal breder bekend wordt, kunnen daders het ook herkennen met potentieel verstrekkende en negatieve gevolgen.
Er is ook een risico op misbruik door “grappenmakers” die onnodige interventies veroorzaken.
Wat beter werkt: patronen herkennen
Professionals benadrukken dat effectieve bescherming vereist dat situaties worden herkend waarin iemand in een gevaarlijke situatie kan verkeren. Dit kan betrekking hebben op een slachtoffer van mensenhandel, een kind dat wordt ontvoerd door een ouder of slachtoffers van huiselijk geweld of dwingend controlerend gedrag.
Patronen van dwingend controlerend gedrag
Enkele voorbeelden van patronen van dwingend controlerend gedrag zijn:
- Iemand die zichtbaar bang is terwijl een andere persoon alles domineert
- Inconsistenties in verhalen of geforceerde antwoorden
- Isolatie, controle over communicatie, of tekenen van angst
- Iemand die nooit alleen mag zijn
Bij het herkennen van dit soort gedragingen wordt geadviseerd om hulp te zoeken bij de politie of een organisatie die slachtoffers van dit soort misbruik en/of geweld ondersteunt, in plaats van te proberen verder contact op te nemen met de persoon die het signaal geeft. Deze grondigere aanpak is fundamenteler dan één discreet gebaar.
Hoewel we patroonherkenning benadrukken boven enkele gebaren, als je dit signaal wel ziet…
Als je het gebaar ziet in een situatie die niet goed voelt:
- Neem het serieus, blijf kalm – observeer de hele situatie
- Beoordeel de veiligheid – is er onmiddellijke dreiging? Kun je veilig handelen?
- Reageer discreet – ken je de persoon? Stuur een bericht: “Ben je veilig?”
- Bij onmiddellijk gevaar: bel hulpdiensten – beschrijf je waarnemingen
- Breng jezelf niet in gevaar – probeer geen held te zijn
Ons standpunt
We delen informatie over het “Signaal voor Hulp” omdat het vrij algemeen bekend is en mogelijk heeft bijgedragen aan het redden van mensen in specifieke gevallen. Tegelijkertijd stellen we realistische verwachtingen: het is een hulpmiddel met mogelijkheden in bepaalde situaties (vooral videogesprekken), geen vervanging voor grondige kennis over tekenen van misbruik en dwingend controlerend gedrag.
We volgen het standpunt van de ontwikkelaars: het signaal is een aanvullend hulpmiddel, niet iets dat “de dag zal redden.” Effectieve bescherming vereist veel meer: waakzaamheid, kennis van patronen, en weten wanneer en hoe je veilig kunt ingrijpen.
Blijf leren over kinderveiligheid
Bij AMBER Alert Europe werken we samen met experts uit heel Europa aan evidence-based strategieën. Geïnteresseerd in effectieve signaalherkenning en kinderbescherming? Volg onze sociale media en bekijk onze website.
Dit artikel is een vervolg op ons eerdere artikel, getiteld “Herken dit SOS handgebaar, het kan levens redden”
Voor vragen kunt u contact met ons opnemen via: info@amberalert.eu
Deze analyse is gebaseerd op actuele wetenschappelijke literatuur en expertconsultatie binnen het netwerk van AMBER Alert Europe.
